Home Nieuws Opiniestuk: Interessant nieuws
20
mrt
2020

Opiniestuk: Interessant nieuws

Over (Anti-)Politiek, (Anti-)Pandemie en (Anti-)Populisme

“Dat je in interessante tijden moge leven”. Deze vervloeking – vrij vertaald- werd kennelijk al eens uitgesproken in het Oude China. Mede dankzij de Chinezen belooft 2020 alvast een enorm interessant jaar te worden. Niet dat het voorbije decennium echt saai genoemd kan worden. De laatste 10 jaar kregen we te maken met een ongekende financiële crisis, vluchtelingencrisis, een golf van aanslagen,... En net nu onze maatschappij onder druk staat, lijkt ook de natuur ons ook in de steek te laten. Een mens zou er voor minder machteloos van worden en zich irrelevant voelen.

Terwijl de uitdagingen groter zijn dan ooit tevoren, blinkt de Belgische politiek uit in platte middelmatigheid. Het Belgisch staatsbestel kraakt onder het gewicht van elke bijkomende crisis. Buitenlanders die op zoek zijn naar een symbool van België hoeven niet naar het Atomium, of selfies te gaan nemen bij Manneken Pis. Het beeld van België bij uitstek is het Justitiepaleis: compleet voorbijgestreefd, megalomaan en – ondanks de 30 jaar oude stellingen –gestaag verder rottend. Het De regering Wilmès is hierbij het trieste hoogtepunt. Om wijlen Dehaene te parafraseren: “De tocht is lang en de gids compleet onervaren. Ook de Chinezen hebben hier een term voor, lingchi of ‘dood der duizend sneden’. De corona- epidemie is misschien wel eens de aderlating teveel voor België.

Natuurlijk is politiek in deze tijden niet prioritair! Het komt er op aan om tous ensemble aan flattening the curve te doen #Stayathome. België wordt momenteel geleid door Marc Van Ranst en de geest van John Maynard Keynes, niet langer door bakkeleiende politici. Alle lof voor hen en de mensen die momenteel het land werkelijk doen draaien. Maar die politici hebben de huidige situatie wel in de hand gewerkt. Mensen zijn boos en teleurgesteld in de politiek. Niet onlogisch, als we met 8 ministers van Volksgezondheid er niet eens in slagen elementaire basisbescherming te voorzien voor mensen die dagelijks hun leven wagen om anderen te verzorgen. Niet verwonderlijk dat er mensen zijn die pleiten voor herfederalisering of een unitaire staat. Dit soort taferelen krijgt geen mens nog uitgelegd.

Terwijl wetenschappers naarstig naar antimiddelen zoeken, moeten politici evenzeer zo snel mogelijk een antwoord bieden op antipolitiek. Zodra de coronacrisis voorbij is, krijgen politici de rekening van hun (non)-beleid gepresenteerd. En zodra de coronacrisis voorbij is, worden we opnieuw geconfronteerd met de hierboven benoemde uitdagingen. Nu ten prooi vallen aan radeloosheid is de slechtst denkbare oplossing. Politici beschikken over alle nodige beleidsinstrumenten om niet alleen deze crisis, maar ook de andere uitdagingen, het hoofd te bieden.

Het corona-virus is een globale ziekte, die zich razendsnel verspreidt in een wereld die steeds meer en meer verbonden is. De enige correcte aanpak van deze ziekte is dan ook een globale aanpak, waar landen elkaar ondersteunen om deze epidemie te overwinnen. Anders blijft het

risico bestaan dat een enkele opflakkering opnieuw een wereldwijde ziekengolf veroorzaakt. Instellingen zoals de VN en de WHO moeten hierbij een coördinerende rol spelen.

Anderzijds zien we dat de coronacrisis ook een sterk lokaal luik heeft. Het stilvallen van het openbaar leven heeft een ongeziene golf van solidariteit teweeg gebracht, die niet vanboven werd opgelegd maar spontaan begon. Zelfs in quarantaine plooien mensen niet terug op zichzelf, maar op hun gemeenschap. Mensen gaan zelf mondmaskers maken voor huisartsen in de buurt of melden zich spontaan aan als ziekenhuisvrijwilliger. De lokale bloemist doet zijn best om de ingesloten rusthuisbewoners op te fleuren,... Het waren lokale steden en gemeenten die begonnen met

maatregelen te nemen om de ziekte in te dammen, soms nog voordat de federale regering het eens was (of überhaupt bestond). Het zijn opnieuw de lokale besturen die met tal van initiatieven naar voren komen om de economische impact van de crisis in te perken en onze lokale economie levendig te houden.

Als politici uit deze crisis een les moeten trekken voor de toekomst, dan is het wel die van glocalisering. Terwijl België ruzie maakte over taalgrenzen en faciliteiten is de wereld tegelijk kleiner en gecompliceerder geworden. Problemen moeten tegelijk globaal en lokaal aangepakt worden. Een crisis, zoals een pandemie, vereist een snelheid en flexibiliteit die het federaal bestuursniveau vandaag de dag compleet ontbreekt.

De typische belgische koehandel, waarbij een probleem (gedeeltelijk) wordt opgelost in ruil voor iets anders, werkt niet meer. De klimaatverandering bijvoorbeeld los je niet op zonder de uitstoot te verminderen, die pak je niet aan zonder het bedrijfswagensysteem te herzien, bedrijfswagens bestaan alleen als louter scheefgegroeid fiscaal snoepgoed, onze fiscaliteit is ontspoord door een te hoog overheidsbeslag,... De toekomst die ons te wachten staat is geen ondoordringbaar Gordiaans kluwen, maar een netwerk van verbonden knopen die ontward moet worden.

De huidige federale overheid zal dit niet doen. Een volgende federale overheid, die vanuit eenzelfde staatstructuur opereert zal dit waarschijnlijk ook niet kunnen. Het verdriet van België bestond er tot nu toe uit dat we tijdens een crisis nét niet drastisch genoeg moeten hervormen om toch iets te bereiken. Corona toont aan wat eigenlijk al heel lang geweten is. Dit land is niet alleen ziek, het is institutioneel verziekt. Als we nu niets doen wacht ons na de virale pandemie een virulent populisme. Het is aan de regio’s om nu een uitweg te bieden en een toekomst uit te tekenen. Met onze ogen gericht op de internationale politiek en onze voeten stevig in de Vlaamse klei kunnen we deze crisis – en alle volgende - aan.